Penning/loodje Adelaar.

Bodemvondst, Peter Bakker.

 

 

Enkelzijdige penning/loodje type adelaar.

De juiste functie/plaats van deze penning is niet gekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: Onbekend.

Diameter: Onbekend.

Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.

Datering: z.j. Ca. 16e eeuw.

 

Voorzijde: Gelegen op een veld.

Naar rechts gewende adelaar,

met gespreide vleugels.

 

Keerzijde:  Blanco.

 

 


 

 

Penning "(tweekoppige) Adelaar" 1540.

Bodemvondst, Pieter de Breuk.

 

 

Penning tweekoppige adelaar, Karel V.

Lichte schade aan de rand, perforatie door nageling.

De juiste functie/plaats van deze penning is niet gekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 3,94 gram.

Diameter: 27 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.

Datering: 1540.

 

Voorzijde: Gekroonde tweekoppige adelaar, met gespreide vleugels.

Omsloten met een omschrift:

  SI ° VOVS ° FALLEZ ° SE (SI)° REGECTES

Wat wil zeggen: Indien je faalt, hergooi.

(In verband met het rekenen op een albus, het leggen of gooien (gectoirs) van penningen.)

 

Keerzijde: Lang glad gevoet kruis.

Met in de kwartieren de letters  K / A / R / V

(Voor Karolus V)

Omsloten met een omschrift:

AMAT ° VICTORIA ° CVRAM °1540

Wat wil zeggen: Geen overwinning zonder  inspanning.

 

Lit.: Afgeleide van op rekenpenningen Karel V, Dugniolle 1153 t.e.m. 1161.


 

Avondsmaal-loodje Amsterdam (1586)

Bodemvondst Axel. 

 

 

Avondmaal loodje, der Waalse gemeente Amsterdam.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Diameter: 13 mm.

Massa: 2,15 gram.
Aanmaakplaats: Amsterdam.
Datering: 1586


Voorzijde: Binnen een gladde buitencirkel.
Een gevleugelde arm, die een behoeftige de hand drukt.
Gelegen op het anker, die de hoop voorstelt.
Bovenaan, het alziende oog van God.
Links het zinnebeeld van de koophandel.
Onder de beide handen, het jaartal 1586.


Keerzijde: Binnen een parelrand en een gladde cirkel.
Het ongekroonde stadswapen van Amsterdam.


Lit: Minard-Van Hoorebeke 101; Pelsdonk 013; Burzinski 7314.

 


 

Avondsmaal-loodje Amsterdam (1586)

Bodemvondst, Peter Bakker. 

 

 

Avondmaal loodje, der Waalse gemeente Amsterdam.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Diameter: 16 mm.

Massa: 2,38 gram.
Aanmaakplaats: Amsterdam.
Datering: 1586


Voorzijde: Binnen een gladde buitencirkel.
Een gevleugelde arm, die een behoeftige de hand drukt.
Gelegen op het anker, die de hoop voorstelt.
Bovenaan, het alziende oog van God.
Links het zinnebeeld van de koophandel.
Onder de beide handen, het jaartal 1586.


Keerzijde: Binnen een parelrand en een gladde cirkel.
Het ongekroonde stadswapen van Amsterdam.


Lit: Minard-Van Hoorebeke 101; Pelsdonk 013; Burzinski 7314.

 


 

Avondsmaal-loodje Amsterdam (1586)

Bodemvondst, Hylke Roorda. 

 

 

Avondmaal loodje, der Waalse gemeente Amsterdam.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Diameter: 13 mm.

Massa: 1,34 gram.
Aanmaakplaats: Amsterdam.
Datering: 1586


Voorzijde: Binnen een gladde buitencirkel.
Een gevleugelde arm, die een behoeftige de hand drukt.
Gelegen op het anker, die de hoop voorstelt.
Bovenaan, het alziende oog van God.
Links het zinnebeeld van de koophandel.
Onder de beide handen, het jaartal 1586.


Keerzijde: Binnen een parelrand en een gladde cirkel.
Het ongekroonde stadswapen van Amsterdam.


Lit: Minard-Van Hoorebeke 101; Pelsdonk 013; Burzinski 7314.

 


 

Boy bischop penning/token St-Edmund.


Uit de collectie, Dimidov.

 

 

 

Boy bischop penning.

Juiste functie/datering van deze penning is onbekend.

 

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Diameter: 16 mm.

Massa: 1,68 gram.
Aanmaakplaats: z.pl. Bury St-Edmund.

(mogelijks waren er meerdere plaatsen van fabricage van dit soort penningen, waaronder Suffolk, Ipswich en Ely. Maar word hoofdzakelijk toegeschreven aan Bury St-Edmunds)
Datering: z.j. Ca. 1470-1539


Voorzijde: Binnen een binnencirkel.

Bisschops-mijter.

Omsloten met een omschrift:

❀ SΛNCTVS NICHOLΛVS . OΛ

Wat wil zeggen: Sint Nikolaas.(Sinterklaas)

 

Keerzijde: Binnen een binnencirkel.

Lang smal glad gevoet kruis.

De kuisvoeten doorbreken het omschrift.

In de kwartieren, telkens drie bolletjes/pellets.

Omschrift:

:ΛVЄ / :RЄX / :GЄN / :TIS.

Voluit: Ave rex gentis anglorum.

Wat wil zeggen: Zie de koning van het Engelse volk.

 

(Een verwijzing naar een volkslied gezongen naar St-Edmund in de abdij van Bury)

 

Lit.: Rigold 1978 pag. 94-95. (Bury serie 1G)

 

Het idee van jongens-bisschoppen was een traditie die in de Middeleeuwen populair was in West-Europa, en in de 16e eeuw zijn hoogtepunt bereikte en zelfs tot in de 19e eeuw op sommige plaatsen bleef bestaan.

De gewoonte van de jongensbisschop was afkomstig van Sinterklaas vanwege zijn benoeming tot bisschop van Myra op jonge leeftijd.

De keuze voor een jongensbisschop zou beginnen op Sinterklaasdag, 6 december.

Een koorjongen zou worden gekozen om de rol van bisschop over te nemen tot de

"Dag van de Onnozelaars" op 28 december.

De koorjongen die gekozen werd, zou als waarnemend bisschop, gekleed in volledige bisschoppelijke regalia, processies leiden, vakanties uitschrijven,snoep, geschenken en tokens uitgeven.

 De tokens werden uitgedeeld door de Boy Bishop en konden worden uitgegeven of uitgewisseld, hoogstwaarschijnlijk voor snoep of aalmoezen.


 

 

 

Boy bischop penning/token St-Edmund.

Uit de collectie, Paul Callewaert.

 

 

Boy bischop penning, naar type "Groat".

Juiste functie/datering van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Diameter: 25,5 mm.

Massa: 4,05 gram.

Aanmaakplaats: z.pl. Bury St-Edmund.

(mogelijks waren er meerdere plaatsen van fabricage van dit soort penningen, waaronder Suffolk, Ipswich en Ely. Maar word hoofdzakelijk toegeschreven aan Bury St-Edmunds)

Datering: z.j. Ca. 1485-1530

 

Voorzijde: Binnen een binnencirkel.

Jong aangezicht iets naar rechts gericht,

met bisschopmijter bezet met edelstenen.

Ter weerszijden:

Rechts de gespiegelde letter N, met een kromstaf naar rechts.

Links de letter S, met kromstaf naar links

Omsloten met een omschrift:

SΛNCTЄ : NIChOLΛЄ : ORΛ : PRO : NO

 

Keerzijde: Binnen een dubbel omschrift.

Lang smal glad gevoet kruis.

De kruisarmen doorbreken het omschrift.

In de kwartieren, telkens drie bolletjes/pellets.

Centraal een (passer) punt.

Omschrift in de buitenbaan:

ЄCCЄ / NOVΛ / FΛCIO / OmNIΛ

Omschrift in de binnenbaan:

ΛVЄ / RЄX / GЄn / TIS

Voluit: Ave rex gentis anglorum.

Wat wil zeggen: Zie de koning van het Engelse volk.

Naar een verwijzing van een volkslied, naar St-Edmund in de abdij van Bury.

 

Lit.: Mitchiner & Skinner II, groep Pi, 1. VF.

 

Het idee van jongens-bisschoppen was een traditie die in de Middeleeuwen populair was in West-Europa, en in de 16e eeuw zijn hoogtepunt bereikte en zelfs tot in de 19e eeuw op sommige plaatsen bleef bestaan. 

De gewoonte van de jongensbisschop was afkomstig van Sinterklaas vanwege zijn benoeming tot bisschop van Myra op jonge leeftijd.

De keuze voor een jongensbisschop zou beginnen op Sinterklaasdag, 6 december. 

Een koorjongen zou worden gekozen om de rol van bisschop over te nemen tot de 

"Dag van de Onnozelaars" op 28 december. 

De koorjongen die gekozen werd, zou als waarnemend bisschop, gekleed in volledige bisschoppelijke regalia, processies leiden, vakanties uitschrijven,snoep, geschenken en tokens uitgeven.

 De tokens werden uitgedeeld door de Boy Bishop en konden worden uitgegeven of uitgewisseld, hoogstwaarschijnlijk voor snoep of aalmoezen.

 

 


 

Méreaux van 6 denier, Bisdom Cambrai.

Bodemvondst, Bruno Tielemans.

 

     

 

 

Méreaux Bisdom Cambrai, op naam van aartsbisschop Louis de Berlaymont.

De juiste functie/datering van deze penning/méreaux is niet gekend.

 

Materiaal: Koper (Cu)

Massa: Ca. 4,5 gram.

Diameter: 25 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Bisdom Cambrai.

Datering: z.j. Ca. 1570-1596.

 

Voorzijde: Binnen een parelcirkel.

Het wapenschild van Berlaymont.

(Gedwarsbalkt van zes stukken vair en rood)

Bekroond met de Romeinse cijfers VI

(monétaire waarde van zes deniers)

Omschrift:

✠. LVD . A . BERLAIMONT . D . GRA .

Interpunctie, drieklaver-blad.

Wat wil zeggen: Louis de Berlaymont, bij de gratie van God.

 

Keerzijde:  Binnen een versierde bloemenrand.

Een gebloemd kruis, met hartschild.

In het hartschild, een rechtopstaande leeuw naar links gekeerd.

In de kwartieren, de letters:

L / O / V / S

Lit.: Bd # 2040.

Louis de Berlaymont geboren in Berlaimont in 1542 en overleed in Bergen in 1596.

Was priester van de Zuiderlijke Nederlanden, en werd aartsbisschop van Cambrai in 1570 tot 1596. 

Louis de Berlaimont verving Maximiliaan de Berghes in 1570 als aartsbisschop.  Het was dan ook laatste aartsbisschop van Cambrai die monétaire méreaux's had geslagen voor het bisdom.

 


 

Broodpenning Antwerpen (1582)

Uit de collectie, Dimidov.

 

 

 

Brood-penning Armen-Kamer Antwerpen.

 

Materiaal: Messing.

Massa: 3,74 gram.

Diameter: 24 mm.

Datering: 1582.

Slagplaats: Antwerpen.

 

Voorzijde: Binnen een sierrand.

Het stadswapen van Antwerpen.

Met daaronder, de initialen A C

(Armen Camer)

Omschrift:

+ . D HEER . MAEKT  ARM . EN . RYCK.

 

Keerzijde: Binnen een parelrand.

En een fijne binnencirkel, het muntteken (handje) doorbreekt de cirkel.

Centraal de letter B

Onder de letter, het jaartal 1582

Omschrift:

. DANCKT . GOD . VAN . AL . (handje)

 

Lit.: Minard -Van Hoorebeke, pag 29. 54; De Beer 98; Dugniolle 2919.

Het omschift bij Minard staat verkeerdelijk weergegeven.

Namelijk, D'HEER.MAEKT.ARMEN. RYCK

Een totaal andere zinsbepaling en begrip.


 

 

Penning "Broodkaart" Leuven.

Uit de collectie, Dimidov.

 

 

Broodpenning Sint-Pieterskerk, Leuven.

Voorzien van een dubbele klop.

Deels gebombeerd aan de keerzijde door de dubbele klop.

 

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Diameter: 21 mm x 24  mm.

Massa: 3,14 gram.
Aanmaakplaats: z.pl. Leuven.
Datering: z.j. Ca. eind 16e eeuw begin 17e eeuw.


Voorzijde: Binnen een dubbele gladde fijne buitencirkels.

De gotische letters B C

(Brood caert ?)

Boven de letters, de gekruist St-Pieter sleutels.

Onder de letters, het (klein) stadswapen van Leuven.

Dubbele klop, op de gotische letters.

S.P.

(Sint-Pieterskerk)


Keerzijde: Binnen een dubbele gladde buitencirkels.

Een open beurs, met beursbeugel.

Ter weerszijden, een versiering naar beursbeveiliging.

De beurs bekleed, met de initialen S . P van de St-Pieterskerk.

Mogelijks rusten de letters op het stadswapenschild van Leuven.

 

Lit.: Nieuwe variant op Minard-Van Hoorebeke pag.191, 322.

 


 

Broodpenning Middelburg (1562)

Bodemvondst Hans Bostelaar.

 

 

Broodpenning (?) stad Middelburg.

Juiste functie van deze penning is onbekend.

Licht gefragmenteerd.

 

Materiaal: Koperlegering.
Massa: 5,36 gram.
Diameter: 31 mm.
Aanmaakplaats: Middelburg.
Datering: 1562


Voorzijde: Binnen een gladde cirkelrand.
De toren uit het stadswapen van Middelburg.
Gesplitst jaartal ter weerszijden  15 
 62

De gotische letter B
Geflankeerd door een molen-ijzer ter weerszijden.


Keerzijde: Binnen een gladde cirkelrand.
De letter M
Wat staat voor Middelburg.


Lit: Pelsdonk 87.


 

Penning op "Bisschop van Augsburg" (1544)

 

Uit de collectie, Paul Callewaert.

 

Penning op bisschop van Augsburg.

Otto Truchsess von Waldburg. (1543-1573)

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 11,05 gram.

Diameter: 30,7 mm.
Medailleur: Lorenzo Fragni.
Datering: 1544

Aanmaakplaats: z.pl. (Duitsland ?)


Voorzijde: Binnen een versierde buitenrand, bladmotief.
Borstbeeld van Otto von Waldburg, naar rechts gewend.
Opgekleed met een ceremonieel schouderstuk (mozetta).
(Gedragen door katholieke prelaten, bij officiële riten)
Getooid met een kardinaalsmuts.
Omschrift:
+ OTHO . TRVCHSESS . DEI . GRATIA . E^PS . AVGVST . M . D . XLIIII (1544)
Ter weerszijde, de gesplitste legende:
ETA . SVE / XXX


Keerzijde: Blanco.


Lit: Forrer Bd. IV, 362; vlg. II 133-135.

 


 

Verzegellood (?) Brugge.

Bodemvondst van Ignas Vermeulen.

 

 

Mogelijks een voorloper van een "Brugs" zegelloodje.

De juiste functie/datering van dit type loodje is nog onbekend.

 

Materiaal: Lood.

Massa: 6,00 gram.

Diameter: 21 mm.

Aanmaakplaats: z.pl Brugge.

Datering: z.j. Ca. 2e helft 16e eeuw.


Voorzijde: Klimmende leeuw van Vlaanderen, naar rechts gewend.
Rechts de gekroonde gotische B van Brugge.
Rondom versiert met een kabelrand.


Keerzijde: Stelt het lam voor, het juweel van het "Gulden Vlies"onder een vuurslag. Met weerszijden wegspringende vonken.

Rondom versiert met een kabelrand.


Opmerking: De versiering, is een soort kabelrand die we kennen op de muntslag van de korten van Karel V.
Het embleem van het "Gulden Vlies" doet vermoeden, dat deze te situeren is ten tijde van Philips II.
Datering: tweede helft 16e eeuw, met een marge te rekenen van enkele decennia.

 


 

Penning type "Brugs beertje" (Brugge) (BB 16/01)

 

Bodemvondst, Paul Callewaert.

 

Penning, geketende beer.

 

Juiste functie/datering/plaats van deze penning is onbekend.

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 3,10 gram.

Diameter: 19 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. (Brugge )

Datering: z.j. Ca. 1550-1600.


Voorzijde: Binnen dubbele gladde cirkels.
Een rechtopstaande naar links gaande,
aan de nek geketende beer.


Keerzijde: Op een glad veld, een eenvoudige stermotief in spaakvorm.

 


 

Penning type "Brugs beertje" (Brugge) (BB 16/02)

Bodemvondst, Eddy Janssens.

 

 

 

Penning, geketende beer.

 

Juiste functie/datering/plaats van deze penning is onbekend.

Herbruik, naar bekkensnijder (?).

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 2 gram.

Diameter: 19 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. (Brugge)

Datering: z.j. Ca. 1550-1600.


Voorzijde: Binnen dubbele gladde cirkels.
Een rechtopstaande naar links gaande,
aan de nek geketende beer.


Keerzijde: Binnen een versierde rand.

Staand kruis op voet.

De armen van het kruis, uitlopend op ringen.

 


 

Diocese Penning (Saint-Esprit ?)

Uit de collectie van, Dimidov.

 

 

Diosese penning.

Orde des Hospitaliers du Saint-Esprit (?)

De juiste functie/datering/aanmaakplaats van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 4,26 gram.

Diameter: 19 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend. 
Datering: z.j. Ca. 16e eeuw.


Voorzijde: Gevorkt patriarchaal kruis.

Gelegen op een leeg veld.

 

Keerzijde: Lombardische letter B

(Beatæ Mariæ ?)

Gelegen op een leeg veld.


 

Gildepenning Droogscheerders (?)

Uit de collectie van, Dimidov.

 

 

Vierkante gildepenning/lood van droogscheerders (?)

De juiste functie/datering/aanmaakplaats van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 6,45 gram.

Afmetingen: 16 mm. x 16 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend (Rijsel ?).
Datering: z.j. Ca. 16e eeuw.


Voorzijde: Binnen een vierkante boord,

een openstaande schaar met brede bladen/messen.

 

Keerzijde: Binnen een vierkante boord,

Fleur de lis.

 


 

Penning Engelbert d'Espaigne.

Uit de collectie van, Dimidov.

 

 

Penning abt, Engelbert d'Espaigne abdij Saint-Bertin, in Saint-Omer.

De juiste functie/datering/plaats van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 4,01 gram.

Diameter: 17 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.
Datering: z.j. Ca. 1531-1544


Voorzijde: Binnen een gladde buitencirkel.
Een kromstaf, naar links gewend.

Waaraan een klein wapenschild met lint hangt van Engelbert d'Espaigne.

(rechts een driehoekige verlaging in de penning)


Keerzijde: Binnen een gladde buitencikel.

Een horizontale balk, met de letters:

 S 0 M 

De letter M is hier liggend.

Centraal een (passer) punt.

 

Opmerking:

Op de voorzijde, is een klop/indruk waarneembaar die 1/4 lager ligt op het veld.

Op de keerzijde is deze niet te zien.

Aan de buitenrand staan de letters MA(T?)

Wat staat voor Matutinae horae.

En een soort vergoeding was, voor het houden van de eredienst door geestelijken voor de metten.

Het is dan ook onduidelijk of deze oorspronkelijk bewust zo is aangemaakt, of dit nadien is aangebracht voor herbruik van de penning.

 

 

Lit.: Hermand en Deschamps de Pas, Histoire sigillaire de la ville de Saint-Omer, afb. 266.

 


 

Geuzenpenning (1566)

Bodemvondst Pieter De Breuk.

 

 

Geuzenpenning.

(Na breuk ophangoog, een boorgat voorzien destijds)

 

Materiaal: Lood/tin legering.
Massa: 11,55 gram.
Afmetingen: 27 mm. x 34 mm.
Datering: 1566

Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.
Medailleur: Onbekend. (Mogelijks Jonghelinck ?)

 

Voorzijde: Binnen een omschrift.

De geharnaste buste van Philips II, naar links gewend.

Omschrift:

EN ° TOVT ° FIDELLES ° AV ° ROY ° 1566

Wat wil zeggen: In alles trouw aan de koning.

(De legende loopt verder op de keerzijde)

 

Keerzijde: Binnen een omschrift.

Twee edelen, die elkaar de hand drukken.

De linkse edele, draagt aan de gordel een bedelnap en een kalebasfles.

Aan de voeten van de figuranten, het monogram VLG

Voluit (volgens Gerard van Loon):

Vive les gueux

Wat wil zeggen: Leve de geuzen.

Omschrift:

IVSQVES ° A ° PORTER ° LA ° BESACE

Wat wil zeggen: zelfs tot aan de bedelstaf.

 

Lit: Gerard van Loon, Beschrijving der Nederlandse Historipenningen 1713-1731. (vL. I 85/84.5.); G. van der Meer, De Beeldenaar 1980. 91-95.

 


 

Penning "Grauwzusters Brugge" (?)

Bodemvondst Philippe Legrand.

 

 

Onder voorbehoud van juistheid !

Juiste functie/datering/plaats van deze penning is alsnog onbekend.

 

Penning Grauwzusters (voor lijnwaad en dekens ?)
Materiaal: Lood/tin legering.
Massa: Onbekend.
Diameter: 19 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. (Brugge ?)
Datering: z.j. Ca. 1570


Voorzijde: Binnen een dubbele gladde buitencirkel.
Een staande H. Laurentius van Rome met attributen.
In het linkerhand, een rooster.
(De verwijzing naar zijn foltering, door hem op een rooster boven het vuur te houden)
In de rechterhand een heilig boek.
(De verwijzing naar de patroonheilige van de bibliothecarissen)
Ter weerszijden van de heilige de gotische letters L / n


Keerzijde: Binnen een dubbele gladde buitencirkel.
Mogelijks de gotische letters Lk
(Laurentius kapel ?)
Ter weerszijden van de gotische letters L / O


Lit.: Edw. Vlietinck, Oostende en zijne driejarige belegering.1897, pag 214.

 

Bron: Zwartzusters van Bethel Brugge.
Met info als deze:
Oostende.
1504 Nieuw gasthuis wordt opgetrokken, de bijhorende kapel heeft de H. Laurentius als schutspatroon.
1537 Kapel en gasthuis worden ingezegend door de bischop van Doornik.
1570 De grauwzusters krijgen een subsidie van de stadsmagistraat om lijnwaad en dekens voor de armen te kopen die in het gasthuis logeren. In het gasthuis word de "stadswaag" geplaatst waardoor ze het " recht van maat en schaal" krijgen. het recht "vande ballanche, mitsgaders trecht vande mate ende martghelde" om alle goederen die in de haven van Oostende aankomen, tegen vergoeding te meten en te wegen.
1579 Oostende word verwoest door de Geuzen, en de grauwzusters vluchten met hebben en houden naar het nog door Spanje bezette Sluis.
1583 De Grauwzusters in verbanning vinden een onderkomen in het " Convente van S. Katheryne gheseyt de Maechdaleene" (Ook een Grauwzuster-klooster)


 

Gildepenning "Droogscheerders" (1545)

Bodemvondst, Pietse.

 

 

 

Gildepenning Antwerpse droogscheerders.

 

Materiaal: Messing.

Diameter: 24,25 mm.

Massa: 2,85 gram.
Aanmaakplaats: Antwerpen.
Datering: 1545


Voorzijde: 
In het veld de gekroonde Heilige Maagd met nimbus en kindje Jezus gezeten op een gotische troon tussen twee opspanhaken.

Omschrift : MEDIATRIX NOSTRA . 1545 .

Wat wil zeggen: Onze middelares.

 

Keerzijde: In het veld een droogscheerdersschaar tussen een lakenkam en een opspanhaak omgeven door een bloemenkrans met zes rozen.

Omschrift : anepigrfisch.

 

Lit.: Minard-Van Hoorebeke deel III, Antwerpen 4; RBN 1859 (3de serie tome III), 77; Joseph De Beer, RBN 1930, Méreaux Anversois deel II, p 195, nr 269; www.atmikes.be.

 


 

Penning naar model "½ Gros de Nesle".

Bodemvondst Marcel de Putter.

 

 

Penning (Pseudo-munt) naar voorbeeld van ½ Gros de Nesle (?)

Hendrik II van Frankrijk 1536-1559

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 2,64 gram.

Diameter: Ø 19 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. (Frankrijk ?).

Datering: z.j.  Ca. 1550.

 

Voorzijde: Binnen een veelpas, omsloten door een gearceerde band.

Die een pseudo legende voorstelt.

Hoofdletter H, gelegen op een gearceerde T.

Links en rechts een “Fleur de lis”.

 

Keerzijde: Binnen een dubbele cirkel, omsloten door een gearceerde band.

Die een pseudo legende voorstelt.

Dubbellijn gevoet kruis, met in het hart een ringetje.

In de kwartieren een punt.

 

Lit: Pelsdonk 382 staat volgende afbeelding.

Deze word gedateerd op 1275-1350 en heeft een diameter van 19 mm, en weegt 2,81 gram.

Bij deze staat de horizontale balk wel aan de onderzijde.

 


 

 

Penning naar model "Groat"

Uit de collectie van, Dimidov.

 

 

 

 

Enkelzijdige penning naar model Groat ?.

 

De juiste functie/datering/aanmaakplaats van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 7,69 gram.

Diameter: 21 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.
Datering: z.j. Ca. 16e eeuw.


Voorzijde: Binnen een gladde boord.

Een lang gevoet kruis, die de binnencirkels doorbreekt.

In de kwartieren telkens, meerdere punten/bolletjes.

Centraal, een (passer) punt.

 

Keerzijde:  Blanco.

Omgeplooide boord.

 


 

Penning type "Heilige Geest".

Bodemvondst Jos.

 

 

Penning H. Geest ?

De juiste functie/datering/plaats van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Lood/tin.

Massa: Onbekend.

Diameter: 16 mm.
Datering: z.j. Ca. 16e eeuw.

Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.


Voorzijde: Binnen een parelrand.
En versierde gearceerde band.
De H. Geest in de gedaante van een duif.
(Mogelijks ook een neerdalende duif ?

als men deze penning omdraait.

Een verwijzing naar Pinksteren ?)


Keerzijde: Binnen een parelrand.
Een kalende monnik/abt met baard,

getooid in een pij naar links gewend.
Een hand rustend op de schouder.
De bol voor de persoon, duid waarschijnlijk op een hostie.

 


 

Rekenpenning (Tin) op Huwelijk Ferdinand & Anna (1521)

Bodemvondst Hans Bostelaar.

 

 

Tinnen rekenpenning op:

Huwelijk Ferdinand van Oostenrijk met Anna van Hongarije.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 4.00 gram.
Diameter: 29 mm.
Aanmaakplaats: Brugge.
Datering: Ca. 1521.
Muntplaatsteken: Lelie (voor Brugge)


Voorzijde: Binnen een dubbele parelcirkel.
Naakte langharige dame preuts geknield op een vlot in de golven.
Die de personificatie van de "Hoop" voorstelt.
En houd met beide handen, een zeil in de wind.
Legende in de buitenbaan:
ESPERA
ИS * GVIDE * MAVELLE * APOVRT * 

De legende sluit met een kroontje.
Wat wil zeggen: De 'Hoop" leidt mijn zeil naar de haven.
De letter N in ESPERAN
C is gespiegeld.

Interpunctie, ster.


Keerzijde: Binnen een dubbele parelcirkel.
Het wapenschild van de aartshertog Ferdinand van Oostenrijk.
Gehouden door een staande struisvogel naar links gewend, met een lint in de snavel.
Legende in de buitenbaan:
IETT * PO * BVREAV * DE * MOS * F X ARCIDVC * DAVSTCE (Lelie)
Voluit: Iettoirs pour le bureau de monseigneur Ferdinand archiduc d'Austrice.
Wat wil zeggen: Rekenpenningen voor het bureau van Dhr. Ferdinand, aartshertog van Oostenrijk.
Interpunctie, ster.


Lit: Margreet Tas 018; Dugniolle 1122.


 

Rekenpenning (Tin) op Huwelijk Ferdinand & Anna (1521)

Bodemvondst Dimitry Soenen.

 

 

Lood/tin rekenpenning.
Huwelijk Ferdinand van Oostenrijk & Anna van Hongarije.

Materiaal: Lood/tin legering.
Massa: 6,49 gram.
Diameter: 29 mm.
Aanmaakplaats: Brugge.
Datering: 1521
Muntplaatsteken: Lelie.

Voorzijde: Binnen een dubbele parelcirkel, met legende.
Naakte langharige vrouw geknield op een vlot, 
die de personificatie van de Hoop voorstelt.
Houd een zeil in de wind.
ESPERANSE x GVIDE x MAVELLE x POVRT x 1521

De legende sluit af met een kroontje.
Wat wil zeggen: De Hoop leidt mijn zeil naar de haven.

Keerzijde: Binnen een dubbele parelcirkel, met legende.
Het wapenschild van de aartshertog, gehouden door een staande struisvogel.
IETT x PO x LE x BVREAV x DE x MOS x F X ARCIDVC x DAVSTCE (Lelie)
Voluit: Iettoirs pour le bureau de monseigneur Ferdinand archiduc d'Austrice.
Wat wil zeggen: Rekenpenningen voor het bureau van de heer Ferdinand, aartshertog van Oostenrijk.


Lit: Margreet Tas 018; Dugniolle 1122.


 

Penning "Kromstaf/palmtak".

Uit de collectie van, Dimidov.

 

 

Penning Bisschop/martelaar.

Licht gefragmenteerd, aan de rand.

De juiste functie/datering/plaats van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Messing.

Massa: 1,08 gram.

Diameter: 21 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.
Datering: z.j. 2e helft 16e eeuw.


Voorzijde: Binnen een cirkel,

twee gotische vensters.
Links, een kromstaf, naar links gewend.

Rechts, een palmtak naar rechts.


Keerzijde: Binnen een gladde buitencikel.

Gelegen op een parelcirkel, een lang gelelied kruis.

In de kwartieren telkens, een ringetje.

In de randen, telkens twee klavertjes.

 


 

 

Penning "Kromstaf/palmtak".

Uit de collectie van, Dimidov.

 

 

Penning Bisschop/martelaar.

De juiste functie/datering/plaats van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Messing.

Massa: 0,91 gram.

Diameter: 21 mm. x 23 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.
Datering: z.j. 2e helft 16e eeuw.


Voorzijde: Binnen een cirkel,

twee gotische vensters.
Links, een kromstaf, naar links gewend.

Rechts, een palmtak naar rechts.


Keerzijde: Binnen een gladde buitencikel.

De Romeinse cijfers .II.II.

Voor waardebepaling vier (Denier ?)

 


 

 

Penning "Monogram". (1574)

Uit de collectie, Paul Callewaert.

 

 

Enkelzijdige penning met monogram AR.

De juiste functie/plaats van deze penning is niet gekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 3,30 gram.

Diameter: 19,5 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.

Datering: 1574

 

Voorzijde: Binnen een parelcirkel,

Monogram met de letters A.R

Boven de letters, de waardebepaling (?) in Romeinse cijfers . VIII .

Onder het monogram, het jaartal 1574

 

Keerzijde: Blanco. 

 


 

Presentiepenning van 8 Stuiver, Middelburg.

Bodemvondst, Piet Louws.

 

 

Presentiepenning, Burgemeester- en Schepenloodje van 8 stuivers 

Juiste datering van deze penning is niet gekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 7,67 gram.

Diameter: 29 mm.

Graveur/stempelsnijder: Sijmen Garbrantsz

Aanmaakplaats: z.pl. Middelburg.

Datering: z.j. Ca. 16e eeuw.


Voorzijde: Binnen een gladde buitenrand.

Tweekoppige adelaar, waarboven een kroontje.


Keerzijde:Binnen een gladde buitenrand.

Waardeaanduiding 8 in Gotische letters.

Lit: Zeeuwse loodjes door M. de Man bladzijde 19c, de Man pagina 55 no 8, Loodjes met den Arend. afbeelding 1.8; Collectie Teylers Museum Haarlem inventaris nummer TMNK 1997-170 ; Pelsdonk 344; www.loodjes.nl (Middelburg).


 

 

Presentiepenning van 6 Stuiver, Middelburg.

 

 

Presentiepenning, Burgemeester- en Schepenloodje van 6 stuivers 

Juiste datering van deze penning is niet gekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 6,22 gram.

Diameter: 17,2 mm.

Graveur/stempelsnijder: Sijmen Garbrantsz

Aanmaakplaats: z.pl. Middelburg.

Datering: z.j. Ca. 16e eeuw.


Voorzijde: Binnen een gladde buitenrand.

Het wapenschild van de provincie Zeeland.

De leeuw en de golven gescheiden door een lijn.


Keerzijde:Binnen een gladde buitenrand.

Waardeaanduiding VI (6).

Lit: Zeeuwse loodjes door M. de Man bladzijde 19c, de Man pagina 54 no 7; Collectie Teylers Museum Haarlem inventaris nummer TMNK 1997-172 ; Pelsdonk 118; A. Kussendrager www.loodjes.nl (Middelburg).

(Foutief aangegeven in Minard-Van Hoorebeke 409)

 


 

Penning Sint-Joris.

Uit de collectie van, Dimidov.

 

 

Penning Sint-Joris te paard.

De juiste functie/datering/aanmaakplaats van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 8,58 gram.

Diameter: 24 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend. (Mogelijks Brugge ?)
Datering: z.j. Ca. 16e eeuw.


Voorzijde: Binnen een gladde buitencirkel.

Sint-Joris met nimbus, gezeten op een naar rechts gaand paard.

In de rechterhand, een geheven zwaard.

Onder de benen van het paard, de verslagen draak.

 

Keerzijde: Binnen een gladde buitencikel.

De gotische letter B

 


 

Penning verwerkt naar snorrebot.

Bodemvondst Hans Bostelaar.

 

 

De juiste functie/datering/plaats is voor deze penning onbekend.

Penning werd verwerkt naar snorrebot.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 6 gram.

Diameter: 29 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.
Datering: z.j. Ca. midden 16e eeuw.


Voorzijde: Diagonaal geplaatst wapenschild.

Verdeeld in diverse kwartieren.


Keerzijde: De twee versierde letters M boven elkaar (?)


Het snorrebot (hor, bromhout of snorhout) vindt zijn oorsprong ver terug in de tijd.

De eerste snorrebotten dateren uit het laat-paleolithicumen zijn van been (bot) gemaakt.

Vandaar komt ook de naam ‘snorrebot’ vandaan.

Een zeldzaam mesolithisch exemplaar (7500 jaar oud) van een zoemsteen of slingersteen is in Tilburg gevonden en is van de steensoort lydiet gemaakt.

Oorspronkelijk werd het snorrebot van één van de middenvoetbeentjes van een varken gemaakt.

Dit kwam vrij bij de slacht en werd uitgekookt.

Het enige dat nog gedaan moest worden was hier en daar wat bijschaven en in het midden 1 of 2 gaatjes boren.

Door dit gat werd een touw tot een lus geknoopt.

Als je de uiteinden van het touw vastpakt en het botje met het touw

tussen de handen rondslingert, wordt het touwtje opgewonden.

Door er dan aan te trekken (harmonicabeweging), draait het touwtje af.

Door de luchtwervelingen ging het plaatje om zijn as

tollen waarbij een zoemend of snorrend geluid ontstaat.

Men kon ook hetzelfde effect bekomen door het bot te laten rondslingeren .

Deze manier wordt nog in Australië door de Aboriginals gebruikt (bullroaring).

Een snorrebotje kon ook van hout of metaal worden vervaardigd.

Snorrebotjes met kartelmotief aan de uiteinden zoemden het hardst.

Meestal werden oude en niet meer gangbare munten ervoor gebruikt (ook de

loden variant komt vaak voor).

Deze vorm wordt ook het vaakst als bodemvondst gevonden.

Tevens zijn deze van 2 gaten voorzien.

Elke snorrebot heeft een eigen klank, die wordt bepaald door het soort materiaal,

de vorm, de inkepingen, alsook de rotatiesnelheid.

 

 

Bron: Gezocht en gevonden 14.2.


 

 

 

 

 

Penning type "Sint-Michaël" (1558)

Bodemvondst Marc Swinnen.

 

 

Penning op afbeelding St-Michaël.

De juiste functie/plaats van deze penning is onbekend.

Met perforatie opening.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Diameter: 33 mm.

Massa: 7,68 gram.
Datering: 1558
Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.


Voorzijde: Binnen een smalle gladde cirkel, en een ronde buitenband.
Staande gevleugelde en geharnaste aartsengel St- Michaël,

met speer in de rechterhand,

die een liggende draak doorboord.


Keerzijde: Binnen een smalle gladde cirkel,

en een ronde buitenband.
In vier regels.
° S M ° / (Sint-Michaël)
M(O)SENB /
ROEC (K?)° / 
° 1558°

Muisbroek ? (Prov. Antwerpen)  of Mosenbroek ? (Zuid-Holland).


 

Turf-penning Antwerpen (1582)

 

Turf-penning  stad Antwerpen.

 

Materiaal: Koper. (Cu)
Massa: 1,8 gram.
Diameter: 20,2 mm.
Aanmaakplaats: Antwerpen.
Datering: 1582.


Voorzijde: Binnen een parelrand.
De grote letter T
Gesplitst jaartal ter weerszijden van de letter  15 T
 82

Omschrift:

❀ . TOT . ALLE . GHEBRECK .

 

 

Keerzijde: Binnen een parelcirkel.
Het stadswapen van Antwerpen.
Omschrift:

X  . GEEFT . D . HERE . MIDDEL


Lit.: Minard -Van Hoorebeke pag. 31. 59.


 

Penning naar model "Korte".

Bodemvondst Koen Goeminne.

 

 

 

Penning (Pseudo-munt), naar model van een "Korte".

Karel V 1506-1555.

Gespiegelde versie.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 2,48 gram.

Diameter: 19 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.

Datering: z.j. Ca. 1543-1556.


Voorzijde: Gekroonde buste van Karel V naar links gewend.
Omgeven door een gearceerde band,

die een pseudo-legende voorstelt.


Keerzijde: Klimmende leeuw naar rechts gewend,

binnen een omcirkelde versiering.

Lit: Vanhoudt I 44; Van Gelder et Hoc 198.


 

Penning op "Görlitzer Shekel" (GS 01)

Bodemvondst Mike Creemers.

 

 

 

 

Joodse penning immitatie naar "Shekel".

Voorzien van een perforatie.

 

Materiaal: Lood/tin legering.
Massa: 7,95 gram.
Diameter: 31 mm.
Aanmaakplaats: z.pl.
Datering: z.j. vanaf Ca. 1575.

 

Voorzijde: Binnen een gladde buitenrand.

Een rokende kelk/beker.

Omschift in het Hebreeuws:

ישראל-שקל

Wat wil zeggen: Shekel van Israël.

 

Keerzijde: Binnen een gladde buitenrand.

Een aronsroede.

Omschrift in het Hebreeuws.

רושלים-הקדושה

Wat wil zeggen: Heilig Jerusalem.

 

De afbeelding toont een zgn. GÖRLITZER SHEKEL., een naieve nabootsing van een Shekel geslagen tijdens de Joodse opstand in 67 n. Chr. 

De GÖRLITZER SHEKEL zijn een soort pelgrimsmedailles/muntinsignes die als aandenken aan een bezoek aan het heilige graf te GÖRLITZ werden gekocht. 

De voorzijde toont een rokende beker/kelk. 

Op de keerzijde is een Aronsroede afgebeeld. 

Het woord SHEKEL of SJEKEL verwijst naar de sikkel als gewicht van ongeveer 16,37 gram. 

Het woord SHEKEL komt van het Hebreeuwse woord S(A)Q(A)L dat wegen en tellen betekent. 

De munt sikkel (shekel):

De sikkel (shekel) was een Joodse zilveren munt ter waarde van 4 drachmen (daglonen) of denarie . 

Ze was dus aan koopkracht gelijk aan de tetradrachme en de stater. 

Judas heeft dertig van deze sikkels gekregen voor het verraden van Jezus, (Matt.27:3). -120 daglonen dus, een kwart jaarloon.

 

In het OT van de Statenvertaling wordt Sikkel vertaald met "zilverling.

In Mattheus 27:3 wordt Sikkel vertaald met "penning".

 


 

Penning op "Görlitzer Shekel" (GS 02)

 


Bodemvondst, Peter Bakker.

 

 

 

 

Joodse penning immitatie naar "Shekel".

Verwerkt naar snorrebot.

 

Materiaal: Lood/tin legering.
Massa: 6,92 gram.
Diameter: 26 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.
Datering: z.j. vanaf Ca. 1575.

 

Voorzijde: Binnen een gladde buitenrand.

Een rokende kelk/beker.

Omschift in het Hebreeuws:

ישראל-שקל

Wat wil zeggen: Shekel van Israël.

 

Keerzijde: Binnen een gladde buitenrand.

Een aronsroede.

Omschrift in het Hebreeuws.

רושלים-הקדושה

Wat wil zeggen: Heilig Jerusalem.

 

De afbeelding toont een zgn. GÖRLITZER SHEKEL., een naieve nabootsing van een Shekel geslagen tijdens de Joodse opstand in 67 n. Chr. 

De GÖRLITZER SHEKEL zijn een soort pelgrimsmedailles/muntinsignes die als aandenken aan een bezoek aan het heilige graf te GÖRLITZ werden gekocht. 

De voorzijde toont een rokende beker/kelk. 

Op de keerzijde is een Aronsroede afgebeeld. 

Het woord SHEKEL of SJEKEL verwijst naar de sikkel als gewicht van ongeveer 16,37 gram. 

Het woord SHEKEL komt van het Hebreeuwse woord S(A)Q(A)L dat wegen en tellen betekent. 

De munt sikkel (shekel):

De sikkel (shekel) was een Joodse zilveren munt ter waarde van 4 drachmen (daglonen) of denarie . 

Ze was dus aan koopkracht gelijk aan de tetradrachme en de stater. 

Judas heeft dertig van deze sikkels gekregen voor het verraden van Jezus, (Matt.27:3). -120 daglonen dus, een kwart jaarloon.

 

In het OT van de Statenvertaling wordt Sikkel vertaald met "zilverling.

In Mattheus 27:3 wordt Sikkel vertaald met "penning".

 


 

Penning type "Kelk"

Bodemvondst, Ed Haak  

Als eerbetoon, respect en herinnering aan Melpatcindy (BVW)

 

 

Penning met kelk & jaartal.

De juiste functie/datering van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Diameter: 21 mm.

Massa: 4,52 gram.

Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.

Datering: Gedeeltelijke datering (1571 ?).


Voorzijde: Binnen een sierrand,

die een pseudo-legende voorstelt.
Een miskelk met geflankeerde hostie's links en rechts.

Gesplitst jaartal ter weerszijden 7 / 1


Keerzijde: Binnen een gladde buitencirkel,
de gotische letters I H S
Voluit: Iesus Hominum Salvator

Wat wil zeggen: Jezus, redder der mensen.


 

Penning type "Kelk".

Bodemvondst, Peter Bakker.

 

 

Kerkelijke penning met miskelk.

Licht gefragmenteerd aan de rand, met kleine lacune door gietfout.

De juiste functie/datering/aanmaakplaats van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 3,62 gram.

Diameter: 20 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.
Datering: z.j. Ca. 1e kwart 16e eeuw.


Voorzijde: Binnen een gladde buitencirkel.
Een miskelk.
Geflankeerd ter weerszijden met de letters 
Ƨ / A

De letter S is gespiegeld.

Onder de miskelk, drie hostie's.


Keerzijde: Binnen een gladde buitencirkel.
Een vis op rooster (?)

Geflankeerd ter weerszijden met de letters Ƨ / (A) ?

De letter S is gespiegeld (?).

Of mogelijk de eindcijfers van datering/waardebepaling (15) 2 / ?

 

 


 

Penning type "Kelk" (?)

Uit de collectie van, Dimidov.

 

 

Penning met miskelk.

De juiste functie/datering/plaats van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 2,40 gram.

Diameter: 18 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.
Datering: z.j. Ca.16e eeuw.


Voorzijde: Voorstelling van een open kelk.


Keerzijde: Diverse willekeurige punten/bolletjes.

(die mogelijks hostie's voorstellen)

 


 

 

Penning type "Klok".

Bodemvondst, Rik Bracke.

 

 

 

Penning met klok/bel.

Gefragmenteerd aan de rand, vertoont barsten.

De juiste functie/datering/aanmaakplaats van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 1,5 gram.

Diameter: 15,5 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.
Datering: z.j. Ca. 15e à 16e eeuw.


Voorzijde: Binnen een gearceerde sierrand,

die een pseudo-legende voorstelt.

Een klok, centraal een (passer) punt.


Keerzijde: Binnen een gearceerde sierrand,

die een pseudo-legende voorstelt.

Een breed gevoet kruis.

Centraal een (passer) punt.


Lit.: A. Forgeais pag. 149.

 


 

Penning Queen Elisabeth I.

Uit de collectie van, Dimidov.

 

 

Penning/ token Elisabeth I.

De juiste functie/datering/aanmaakplaats van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 3,46 gram.

Diameter: 20 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.(UK)
Datering: z.j. Ca. 1558-1603


Voorzijde: Gekroonde Engelse roos,

Omschrift:

GOD SAVE THE QVENE

 

Keerzijde: Binnen een parelrand.

Een tweekoppige adelaar, met gespreide vleugels.

 

Lit.: North 2062; Mitchiner 4738ff.

 

North (1975-140) merkt op dat dergelijke stukken waarschijnlijk medaillons waren in plaats van tokens, omdat sommige lijken betrekking te hebben op Mary, Queen of Scots.

North dateert deze tokens tot Ca. 1574.

Mitchiner dateert deze op Ca? 1590-1603. 


 

 

Méreaux de la Cathédrale Notre-Dame de Rouen (1595)

Mereaux de la Cathédrale Notre-Dame de Rouen.

Juiste functie van deze penning, is niet gekend.

 

 

Penning Cathédrale Notre-Dame de Rouen?

 

Materiaal: Messing.

Massa: 2,02 gram.

Diameter: 20,5 mm.

Slagplaats: Rouen.
Datering: 1595.


Voorzijde: Binnen een parelrand, in een veelpas,
de uiteinden versiert met klaverbladlobben.
De buste van de H. Maagd Maria naar rechts gewend,
met het kind Jezus op de linker arm.
Ter weerszijden de letter R
Onder, de Gotische V
(Deze versie bestaat ook in IV, V, VI en X)


Keerzijde: Binnen een parelrand, in een veelpas,
de uiteinden versiert met klaverbladlobben.
Bovenaan de datering 1595
De Gotische V, geflankeerd door de letters R / R.


Lit: Beranger GN 1914, Pag. 85 nr.38.


 

Penning type " Monogram" (Graven van d' Aremberg)

Uit de collectie van, Dimidov.

 

 

Penning met Rijksappel en monogram.

De juiste functie/datering/aanmaakplaats van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 10,45 gram.

Diameter: 29 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.
Datering: z.j. Ca. 16e eeuw.


Voorzijde: Binnen een sierrand, beladen met 36 parels/bolletjes.

Een rijksappel, getopt met een kruis.

Aan het kruis, een vaan naar links.

Naast de vaan, een drieblad of minuscule 9.

 

Keerzijde: Binnen een sierrand, beladen met 34 parels/bolletjes.

De gotische letters A  R

Het monogram van de graven van d' Aremberg.

Tussen de letters vier parels/bolletjes.

Onder de letters, een drieblad.

 

Lit.: Justice, Méreaux deel I, 68.

 

Een rijksappel is een (gouden) bol met daarboven op een kruis(je). 
De rijksappel stelt de wereld voor. De persoon die het object in zijn hand heeft, de wereld dus bezit, stelt een vorst voor. Het is dan ook een van de regalia. Menig koning of keizer staat dan ook afgebeeld met een rijksappel.
Behoort tot de tekenen van koninklijke macht en rechtvaardigheid. Attribuut bij twee- of driedimensionale uitbeeldingen van bijvoorbeeld God of het Kind Jezus. Ook als ornament op voorwerpen.
 

 


 

Penning type "Monogram" (Graven van d' Aremberg).

Bodemvondst, Rik Bracke.

 

 

Penning met monogram en waardebepaling.

De juiste functie/datering/aanmaakplaats van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 4,5 gram.

Diameter: 20 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.
Datering: z.j. Ca. midden 16e eeuw.


Voorzijde: Binnen een gearceerde sierrand,

die een pseudo-omschrift voorstelt. 

De gotische letters A R

(Monogram van de graven van d' Aremberg)

 

Keerzijde: Binnen een gearceerde sierrand, 

die een pseudo-omschrift voorstelt.

De waardebepaling 18 (Deniers ?)

 

Lit.: Justice, Méreaux deel I, 68.(voorzijde)

 


 

Penning type "Sloep".

Uit de collectie van, Dimidov.

 

 

Penning met boot/sloep motief.

De juiste functie/datering/aanmaakplaats van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 2,54 gram.

Diameter: 14 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.
Datering: z.j. Ca. 16e eeuw.

 

Voorzijde: Binnen een gladde buitencirkel.
Een drijvende sloep naar rechts varend.

Centraal een (passer) punt.

Onder het bootje, drie golfbaren.

Boven de sloep, een horizontale lijn, die de einder/kim voorstelt.

 

Keerzijde: Binnen een gladde buitencirkel.

In twee regels, de letters:

. F . / R E

 


 

 

Gilde-penning, St-Gummarus. (1594)

Uit de collectie van, Dimidov.

 

 

Gildepenning(?) Sint-Gummarus van Lier.

De juiste functie/plaats van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 4,05 gram.

Diameter: 23 mm. x 24 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Lier (?)
Datering: 1594


Voorzijde: Binnen een gladde cirkel.

Staande Sint- Gummarus, 

In de rechterhand, dragende aan een lint een wapenschild.

(Kapittel van Sint-Gummarus)

In de linkerhand, een vaandel (?)

 

Keerzijde: Binnen een gladde buitencikel.

Een ingedeukt wapenschild, met kruis in het veld.

Geflankeerd met het gesplitst jaartal (15) 9 / 4

 

Lit.: Museum Boijmans van Beuningen, naar tekening 1520-1530, anonieme kunstenaar.(Anonymous: Saint Gummarus van Lier)

 


 

Penning Saint-Omer.

Uit de collectie, Dimidov.

 

 

 

Méreaux/penning  Saint-Omer.

 

Materiaal: Lood:tin legering.

Massa: 3,28 gram.
Diameter: 14 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Sint- Omaar
Datering: z.j. Ca. 16e eeuw.


Voorzijde: Binnen een gladde rand.

De letter S gelegen op een kromstaf (?)

 

Keerzijde: Binnen een gladde boord.

Een gotische letter.


 

Penning Saint Séverin (Parijs)

Uit de collectie van, Dimidov.

 

 

 

Méreaux/penning Saint Séverin kerk .

 

Materiaal: Messing.

Massa: 2,72 gram.
Diameter: 25 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Kerk Sint-Séverin Parijs.
Datering: z.j. Ca. 16e eeuw.


Voorzijde: Binnen een gladde cirkel.

Een veelpas van 18 bogen, geklaverd naar binnen.

Centraal de letter S, met v aanhangsel.

Met daarnaast een kromstaf naar rechts.

Boven de letter en de staf, een mijter.

 

Keerzijde: Binnen een gladde cirkel.

Een veelpas van 18 bogen, geklaverd naar binnen.

Centraal op het veld.

De waardebepaling VI (Denier)

 

Lit.: Feu 4331. 


 

Penning/mereaux Saint-Vulfran.

Uit de collectie van, Dimidov.

 

 

 

Méreaux/penning Collégiale Saint-Vulfran.

Licht geframenteerd.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 3,11 gram.
Diameter: 19 mm.
Aanmaakplaats: z.pl.  Kapittelkerk Sint-Wulfram Abbeville (Noord Frankrijk)
Datering: z.j. Ca. 15e à 16e eeuw.


Voorzijde: Binnen een gladde boord.

Een neerzittende bisschop met mijter.

In de recherhand, een staf met patriarchaal kruis.

 

Keerzijde: Patriarchaal kruis.

Geflankeerd met de letters S / V

(Saint Vulfran)


 

Penning/mereaux Saint-Wulfram (1580)

 

Uit de collectie van, Dimidov.

 

 

 

 

Méreaux/penning Collégiale Saint-Wulfram.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 3,56 gram.
Diameter: 20 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Kapittelkerk Sint-Wulfram Abbeville (Noord Frankrijk)
Datering: 1580


Voorzijde: Binnen een gladde boord.

Patriarchaal kruis.

Geflankeerd met de letters S / W

(Saint-Wulfram)

 

Keerzijde: Binnen een gladde boord.

Kromstaf naar links.

Rechts de letters SN 

(Saint-Nicholas)

Gesplitst jaartal tussen de kromstaf.

15 / 80


 

Penning/mereaux Saint-Wulfram (1580)

 

Uit de collectie van, Dimidov.

 

 

 

 

Méreaux/penning Collégiale Saint-Wulfram.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 3,40 gram.
Diameter: 21 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Kapittelkerk Sint-Wulfram Abbeville (Noord Frankrijk)
Datering: 1580


Voorzijde: Binnen een gladde boord.

Patriarchaal kruis.

Geflankeerd met de letters S / W

De letter S in klein formaat.

(Saint-Wulfram)

 

Keerzijde: Binnen een gladde boord.

Kromstaf naar links.

Rechts de letters SN 

(Saint-Nicholas)

Gesplitst jaartal tussen de kromstaf.

15 / 80


 

Penning/méreaux Saint-Wulfram.

 

 

Uit de collectie, Dimidov.

 

 

 

 

Méreaux/penning Collégiale Saint-Wulfram.

 

Materiaal: Messing.

Massa: 1,73 gram.
Diameter: 20 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Kapittelkerk Sint-Wulfram Abbeville (Noord Frankrijk)
Datering: z.j. Ca. 16e eeuw.


Voorzijde: Binnen een getande sierrand.

Patriarchaal kruis.

Geflankeerd met de letters S / W

(Saint-Wulfram)

 

Keerzijde: Binnen een gladde boord.

De Romeinse cijfers XII (Denier)

Voor waardebepaling.


 

Penning/méreaux Saint-Wulfram.

 

Uit de collectie, Dimidov.

 

 

 

 

Méreaux/penning Collégiale Saint-Wulfram.

 

Materiaal: Koper.

Massa: 2,01 gram.
Diameter: 18 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Kapittelkerk Sint-Wulfram Abbeville (Noord Frankrijk)
Datering: z.j. Ca. 16e eeuw.


Voorzijde: Binnen een getande sierrand.

Patriarchaal kruis.

Geflankeerd met de letters S / W

(Saint-Wulfram)

 

Keerzijde: Binnen een gladde boord.

De Romeinse cijfers XII (Denier)

Voor waardebepaling.


 

Obituaire méreaux/penning van 8 denier op Segonet Aliot (1558)

Uit de collectie van, Dimidov.

 

 

Méreaux/penning op de stichting/donateur Segonet Aliot

De juiste functie/aanmaakplaats van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 9,91 gram.

Diameter: 26 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. (Lelie = Rijsel ?).
Datering: 1558

 

Voorzijde: Binnen een gladde binnencirkel.

De H. Maria, zittende met kind op de linker arm.

Ter weerszijden van de heilige,

de gesplitste waardebepaling van 8 / D(enier)

De letter D in gotische lettertype.

Omschrift tussen twee gladde cirkels:

(lelie) ORA PRO POPVLO SA'CTA MARIA

Wat wil zeggen:

Heilige Maria, bid voor het volk.

 

Keerzijde: Binnen een gladde binnencirkel.

De gotische cijfers 1558

Omschrift tussen twee gladde cirkels:

(lelie) EX FV'DATIONE . D . N .SEGO'ET ALIOP

Wat wil zeggen:

Uit de stichting van onze heer Segonet Aliot

 

Obituaire méreaux/penning, rechtgevend op 8 denieren ter gelegenheid van de jaarmis van de stichting van de donateur, Segonet Aliot.

Men bidt de Maagd voor de bescherming van de familie en voor het volk van de stad waarvan Segonet waarschijnlijk magistraat was.

Het algemeen aspect van het stuk komt overeen met andere obituaire mereaus uit deze tijd.

De dotatie aan een stichting verzekerde het levensonderhoud van een kapelaan, vermenigvuldigde de mogelijkheid aangeboden door een kerk om zijn eigen zieleheil te bereiken en moedigde algemeen gezien de cultus van heiligen aan.  Heiligen waartoe niet alleen de familie van de donateur, maar ook het geheel der christenen van een parochie of een stad zich konden richten met hun vraag naar ondersteuning.

 


 

 

 

 

Obituaire méreaux/penning van 8 denier op Segonet Aliot (1558)

Uit de collectie van, Dimidov.

 

 

Méreaux/penning op de stichting/donateur Segonet Aliot

De juiste functie/aanmaakplaats van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 9,50 gram.

Diameter: 25 à 26 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. (Lelie = Rijsel ?).
Datering: 1558

 

Voorzijde: Binnen een gladde binnencirkel.

De H. Maria, zittende met kind op de linker arm.

Ter weerszijden van de heilige,

de gesplitste waardebepaling van 8 / D(enier)

De letter D in gotische lettertype.

Omschrift tussen twee gladde cirkels:

(lelie) ORA PRO POPVLO SA'CTA MARIA

Wat wil zeggen:

Heilige Maria, bid voor het volk.

 

Keerzijde: Binnen een gladde binnencirkel.

De gotische cijfers 1558

Omschrift tussen twee gladde cirkels:

(lelie) EX FV'DATIONE . D . N .SEGO'ET ALIOP

Wat wil zeggen:

Uit de stichting van onze heer Segonet Aliot

 

 


 

 

Penning Utrecht 1 Stuiver. (1586)

Bodemvondst, Ray Schoen,

 

 

Penning ter waarde van 1 Stuiver.

Lichte schade aan de rand, door gietboom.

De juiste functie van deze penning is niet gekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 8 gram.

Diameter: 20 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Utrecht

Datering: 1586

 

Voorzijde: Binnen een parelrand,

en gladde binnencirkel.

Het wapenschild van de stad Utrecht.

Het onderste helft, gearceerd.

Boven het wapen, de datering.

1586

Ter weerszijden van het wapenschild.

I / S

(1 Stuiver)

Centraal een (passer) punt.

 

Keerzijde: Binnen een parelcirkel,

en gladde binnencirkel.

Het cijfer 7

Centraal een (passer) punt.

 


 

Gelegenheidspenning Willem van Oranje & Charlotte de Bourbon.(1579)

Bodemvondst Pieter de Breuk.

 

 

 

Gelegenheidspenning op Prins Willem van Oranje 1533-1584 en zijn echtgenote Charlotte de Bourbon 1547-1582.

(Mogelijks is deze penning vervaardigd ter aanleiding van de geboorte (° Antwerpen 18/08/1579) van hun dochter Charlotte Flandrina)

(bestaat ook in een zilveren afslag, zie voorbeeld)

 

Materiaal: Lood/tin legering.
Massa: 18,25 gram.
Diameter: 38 mm.
Graveur: Coenraad Block 1545-1602
Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend (Antwerpen ?).
Datering: 1579


Voorzijde: Binnen een parelcirkel.
Het geharnaste en met geplooide kraag naar rechts gewend borstbeeld,

van Willem van Oranje.
(Willem I, Willem de Zwijger, Prins van Oranje, graaf van Nassau)
Omschrift:
. GVILEL . D . G . PR . AVRAICAE . CO . NASSAV . 1579
Onder de buste, CONR . BLOCK . F . (Graveur)


Keerzijde: Binnen een parelcirkel.
Borstbeeld naar links gewend, met een muts op het hoofd en met geplooide kraag, van Charlotte de Bourbon van Montpensier.
(Derde echtgenote van Willem van Oranje 1575-1582)
Omschrift:
CHARLOTTE . DE . BOVRBON . PR . D AVRENGE . 1579 .


Lit: Teylers Museum TMNK 00248.


 

 

Penning type "Vis".

Uit de collectie van, Dimidov.

 

 

 

Méreaux/penning vis type

 

 

Materiaal: Messing.

Massa:7,13 gram.
Diameter: 25 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.
Datering: z.j. Ca. eind 15e begin 16e eeuw.


Voorzijde: Binnen een opgehoogde boord.

Een uit het water springende (zee) vis.

 

Keerzijde: Binnen een opgehoogde boord.

Een ladder.


 

Penning type "Wapenschild/kerk"

Bodemvondst Hans Bostelaar.

 

 

Kerkelijke penning met fictief wapenschild.

De juiste functie/datering/aanmaakplaats van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 16 gram.

Diameter: 30 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.
Datering: z.j. Ca. 15e à 16e eeuw.


Voorzijde: Binnen een gladde buitencirkel.
Een ingebogen wapenschild.
Met centraal in het veld, drie kepers.
Met erboven twee emmers/manden (?)
Onder de kepers een emmer/mand (?)


Keerzijde: Binnen een gladde buitencirkel.
Een kerkgebouw met toren.


Lit: Pelsdonk nr. 183.(dit exemplaar)

 


 

Penning "Zottenbisschop" op Pierre D'Autie.

Uit de collectie van, Dimidov.

 

 

Zotten-penning.

De juiste functie/datering/aanmaakplaats van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 3,84 gram.

Diameter: 21 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.
Datering: z.j. Ca. 16e eeuw.


Voorzijde: Binnen een omschrift.
Een wapenschild, met daarboven een kromstaf naar links gewend.

De kromstaf, komt in het omschrift.

Het wapen toont een keeper,

met in de kwartieren telkens een adelaar met gespreide vleugels.
Omschrift:

MOn PETRI DAVTIE EP InOCETV'.

 

Keerzijde: Binnen een omschrift.

Links, een staande bisschop, getooid met mijter.

In derechterhand een kromstaf.

Rechts, een staande personage als zot verkleed.

Beiden staande onder een wan/baldakijn.

("Wan" staat voor "wind", "c' est du vent", "je kan dat niet serieus nemen".)

Omschrift:

QOCVQ3 . LIGAVERIS /// RRA ERIT

Voluit: Quodcumque ligaveris super terram, erit ligatum in caelis.

Wat wil zeggen: Wat gij op aarde zult verbinden, zal verbonden zijn in de hemelen.

 

Lit.: Maandblad voor Numismatiek Brugge 12e jaargang pp,25-32.

Door Redgy Dewulf.

Het zottengeld maakt een zeer bijzonder deel uit van de numismatiek.

En werd reeds eerder toegelicht onder meer in het artikel van E. Schutyser.

"Over onnozele kinderen, zottenfeesten, ezelsbisschoppen en carnaval"

In de middeleeuwen waren de zottenfeesten een serie van festiviteiten van verschillende aard gaande van Sint- Niklaas tot begin mei waarbij, in de kathedralen, de klerken de rol innamen van de bisschoppen of van het kapittel. Deze omkering van waarden ging gepaard met allerlei lichtzinnig en grillig gedrag en ook met de uitdeling van zottengeld in lood. Waarschijnlijk betrof het hier heidense of zelfs antieke gebruiken, die na de kerstening waren blijven voortleven.

Baanbreker inzake het onderzoek naar het zottengeld was M.J. Rigollot met zijn 

"Monnaies inconnues des évéques des innocens, des fous ..." Parijs 1837.

Onder nummer 58 in zijn boek vermelde hij een stuk uit Amiens, XVIe eeuw.

Alfred Demailly geeft in zijn " Monnaies des évéques des innocents papes des sots.."

Amiens 1906, een klassement van de zottenpenningen naar zekere kenmerken op die stukken. Onder de zottenpenningen die "enkel de naam van de bisschop vermelden", geeft hij ook het stuk op dat de naam Pierre Pautie draagt (p.10).

Recentelijk heeft Christelle Marillier in haar eindverhandeling over de mereaus van de zottenfeesten te Amiens het eveneens over Pierre Pautie.

Wanneer men de penning nader bekijkt, ziet men dat de P van Pautie, in feite een naar voor gekrulde D is, zoals vaak gebruikt op mereaus in de XVIe eeuw.

Wat volgens Redgy Dewulf, men het moet hebben over ene Pierre Dautie.

Rigollot en zijn tekenaar hebben door de slechte staat van het door hen onderzochte stuk een foutje gemaakt, met de nodige gevolgen. Demailly en Marillier hebben gekopieerd van Rigollot en zijn niet meer terug naar de bron (het stuk zelf) gaan zien of hebben dat niet meer gekund.

Nu is Pautie helemaal geen bekende Franse achternaam, maar de naam Dautie verklaart meer gegevens ! D'Autie ("van Autie"). Autie (tegenwoordig Authie geheten) is een gemeente in het departement van de Somme, regio Nord-Pas-de-Calais-Picardie.

Conclusie:

Deze precisering maakt dit, reeds interessante, stuk nog levendiger. Pierre was afkomstig van Autie, gelegen tussen Arras en Amiens. In de laatste stad is hij een zottenbisschop geweest op wiens naam "munt" is gemaakt en uitgedeeld.

 

 


 

 

Penning "Zottenbisschop" op Chartos (?)

Bodemvondst, Eddy Huygens.

 

 

 

 

Zotten-penning.

Licht gefragmenteerd aan de randen.

De juiste functie/datering/aanmaakplaats van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 4,3 gram.

Diameter: 23,11 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Stad Amiens.
Datering: z.j. Ca. begin 16e eeuw.


Voorzijde: Binnen een omschrift.

  CHARTOS ..OUVIR (?)

In het veld.
    Ω

S O T

(SONT) (?)

Wat wil zeggen: Dwaas

Centraal een (passer) punt.

 

Keerzijde: Binnen een omschrift.

 QVI A TOVS VA PLAIR'

(vervolg van op de voorzijde)

Wat wil zeggen:

Die aan allen gaat bevallen.

Een gevoet glad kruis.

Met in de kwartieren, de letters:

I / N / O / C

Voluit: Innocents

Wat wil zeggen:

Onschuldigen.

 

 

Lit.: Rigollot 81 (bewerkte tekening)

Maandblad voor Numismatiek Brugge 12e jaargang pp,25-32.

Door Redgy Dewulf.

Het zottengeld maakt een zeer bijzonder deel uit van de numismatiek.

En werd reeds eerder toegelicht onder meer in het artikel van E. Schutyser.

"Over onnozele kinderen, zottenfeesten, ezelsbisschoppen en carnaval"

In de middeleeuwen waren de zottenfeesten een serie van festiviteiten van verschillende aard gaande van Sint- Niklaas tot begin mei waarbij, in de kathedralen, de klerken de rol innamen van de bisschoppen of van het kapittel. Deze omkering van waarden ging gepaard met allerlei lichtzinnig en grillig gedrag en ook met de uitdeling van zottengeld in lood. Waarschijnlijk betrof het hier heidense of zelfs antieke gebruiken, die na de kerstening waren blijven voortleven.

Baanbreker inzake het onderzoek naar het zottengeld was M.J. Rigollot met zijn 

"Monnaies inconnues des évéques des innocens, des fous ..." Parijs 1837.

 


 

 

Penning type "Zeilschip".

Uit de collectie van, Dimidov.

 

 

Enkelzijdige penning met zeilboot.

 

De juiste functie/datering/aanmaakplaats van deze penning is onbekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 10,62 gram.

Diameter: 23 mm.
Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.
Datering: z.j. Ca. 16e eeuw.


Voorzijde: Binnen een gladde boord.

Een zeilschip, naar rechts varende.

 

 

Keerzijde:  Blanco.