Penning type "Altaar/bank" (?)

Uit de collectie Dimidov.

 

 

Enkelzijdige penning met altaar (?).

Juiste functie/plaats/datering van deze penning/loodje is niet gekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 9,34 gram.

Diameter: 21 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.

Datering: z.j. Ca. 19e eeuw.



Voorzijde: Binnen een opgehoogde boord.

Een klein altaar/tafeltje/bank op voet.

Waarop een kruis (?)

Bol-kruik/glas.

Balans-spel ?

 

Keerzijde: Blanco.

 

 


 

Bakenlood 18 Stuiver, Willemstad 1801

Bodemvondst Piet Louws.

 

 

Vuur-bakenloodje Willemstad.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 7,25 gram.

Diameter: 26 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Willemstad
Datering: 1801


Voorzijde: Binnen een gladde cirkel.

Gekroond wapenschild van Willemstad.


Keerzijde: Centraal het jaartal 1801

Daarboven de letters WW

Onderaan de waardebepaling 18 

Achttien Stuivers

 

Lit: De Beeldenaar 2014-2.75 Allex Kussendrager "Armenpenning Roermond blijkt bakenlood van Willemstad". Afbeelding Minard -Van Hoorebeke 485.


 

 

 

 

Bakenlood 12 Stuiver, Willemstad 1833

Bodemvondst, Vincent Van der klaauw.

 

 

Vuur-bakenloodje Willemstad.

Gefragmenteerd aan de rand.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 4,7 gram.

Diameter: 21 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Willemstad
Datering: 1833

 

Voorzijde: Binnen een gladde cirkel.

Gekroond wapenschild van Willemstad.

 

 

Keerzijde: Centraal het jaartal 1833

Daarboven de letters WS

Onderaan de waardebepaling 12 (Twaalf Stuivers)

 

Lit.: De Beeldenaar 2014-2.75 Allex Kussendrager "Armenpenning Roermond blijkt bakenlood van Willemstad"; Afbeelding Minard -Van Hoorebeke 485.

 

 


 

(Baken) Lood LG 1805

Bodemvondst, Tim Kauling.

 

 

 

Ovaal (Baken) loodje van 4 stuiver.

De juiste functie/aanmaakplaats van deze penning is niet gekend.

Doorboring/nagelgat voor ophanging.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: Onbekend.

Diameter: 21 mm. x 18 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.
Datering: 1805


Voorzijde: Binnen een parelcirkel.

De letters L G

Met daarboven een zeeton.


Keerzijde: Binnen een parelcirkel

Het jaartal 1805

Onder het jaartal, de waardebepaling 4

Vier Stuiver 

Boven het jaartal, een rozet (❀)

 

Lit.: Allex Kussendrager, Type DL


 

 

 

 

Bakkerspenning (Paimboeuf)

Bodemvondst Wilco Reichgelt.

 

 

Syndicale Franse bakkerspenning.

Paimboeuf is een gemeente in het Franse departement 
Loire-Atlantique, en maakt deel uit van het arrondisement 
Saint-Nazaire.

 

Materiaal: Messing.

Massa: 2,06 gram.

Afmeting: 23 mm.

Aanmaakplaats: Paimboeuf.

Datering: Ca.19e eeuw.


Voorzijde: Penning in acht hoekige vormgeving.
Tekst in zeven regels:
CHAMBRE SYNDICALE / DES / PATRONS BOULANGERS / DE /  ARRONDISSEMENT / DE / PAIMBOEUF
Syndicale kamer van bakkers van het arrondissement Paimboeuf.


Keerzijde: Binnen een achthoekige vormgeving.
In de buitenbaan de tekst:
VALABLE CHEZ TOUS LES BOULANGERS DU SYNDICAT

Geldig bij alle bakkers van de Unie.
Binnen een parelcirkel
1/4 DECIME


Bron: Monnaies-monnaies de necessite Francaises.


 

Bier-penning 100 Pfennig

Uit de collectie, Paul Callewaert.

 

 

 

Bier-penning.

Juiste functie/plaats/datering van deze penning is niet gekend.

 

Materiaal: Messing.

Massa: 5,77 gram.

Diameter: 26,5 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.

Datering: z.j. Ca. eind19e begin 20e eeuw.



Voorzijde: Binnen een gladde cirkel.

Een gevulde bierkruik/pot met schuimende kraag.

Naar links gewend.

Onderaan de letters R.P

 

Keerzijde: Binnen een gladde cirkel.

De sierlijke cijfers 100

100 Pfennig.

 

 


 

 

 

Cumberland Jack token 1837

Uit de collectie, Paul Callewaert.

 

 

Spelfiche/jeton/token Cumberland Jack.

Sporen van vergulding.

 

Materiaal: Koper. (Cu)

Massa: 3,75 gram.

Diameter: 21,4 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.

Datering: 1837



Voorzijde: Binnen een parelcirkel.

De buste van de jonge, Queen Victoria naar links gewend.

De haren opgestoken.

Omschrift:

VICTORIA REGINA

 

Keerzijde: Binnen een parelcirkel.

Een gekroonde ruiter, met getrokken zwaard in de rechterhand.

Het paard vertrappelt, de tweekoppige gevallen draak.

In de afsnede, het jaartal 1837

Omschrift:

TO HANOVER

 

De oplage van deze penningen/tokens is niet gekend, en zijn de meeste geslagen tussen 1837 en 1867, er zijn tokens bekend die gedateerd zijn op 1830.

En werden in 1883 illegaal gemaakt.

En staan bekend als "Cumberland Jacks".

En zijn geproduceerd als satirische speltoken. 

De man op het paard, is niet St-George die de draak doodt, maar de hertog van Cumberland op weg om de kroon van Hannover op te eisen.

Het verhaal achter deze stukken.

Toen Victoria werd gekroond als koningin, was zij niet in staat om de rol van koning van Hannover te vervullen onder Salic law, vanwege het feit dat zij een vrouw was.

Haar oom Ernest Augustus, de hertog van Cumberland, die de oudste mannelijke erfgenaam van de troon was, werd naar Hannover gestuurd om de kroon op te eisen.

De tokens werden gemaakt om zijn vertrek te herdenken.

Deels door zijn impopulariteit, is eigenlijk een aap te paard afgebeeld in plaats van de hertog.

 

 


 

Penning type "Duif".

Bodemvondst, Earl Specht.

 

 

Enkelzijdige geslagen achthoekige penning met duif en olijftakje.

De juiste functie/datering/plaats van deze penning is niet gekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 4 gram.

Diameter: 21,3 mm. x 21,3 mm. dikte 1,29 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend
Datering: z.j. Ca. 19e eeuw.


Voorzijde: Gelegen op een achthoekig veld.

Een zevenhoek, omlijsting waarin een duif met olijftakje.

De duif met opengespreide vleugels.

En een olijf/palmtakje in de snavel.

Geflankeerd met de letters J / J / S


Keerzijde: Blanco.

 

Geïnspireerd uit het bijbelverhaal van Noach ? Verwijst deze penning naar de duif die door Noach werd vrijgelaten, nadat deze met de ark was vastgelopen op de berg Ararat. De duif kwam na de zoektocht terug, met een olijftak in de snavel. Wat betekende dat de aarde, na de zondvloed was drooggevallen. 

 

 


 

Penning Eeuwfeest, iname "Den Briel " (?)

Bodemvondst Harry.

 

 

(Verbruikers) Penning/loodje mogelijks ter gelegenheid van het derde eeuwfeest op de inname "Den Briel " (?) (1 april 1572-1872)

 

Materiaal: Lood-tin legering.

Massa:  6 gram.

Diameter: 25 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.

Datering: z.j. 1872 (?)


Voorzijde: Binnen een verhoogde boord.

In twee regels:
1 / APRIL 


Keerzijde: Binnen een verhoogde boord.

In twee regels:
I O . / R 


 

Loodplaatje met kloppen.

Bodemvondst, Aad Dulfer.

 

 

 

Loodplaatje met kloppen.

Proefslagen voor lakenstempels.

De getallen, zijn de lengtemaatvoering in "ellen".

Deels verknipt, testplaatje.

De juiste functie/datering/plaats is niet gekend.

 

Materiaal: Lood.

Massa: Onbekend.

Diameter: Onbekend.

Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.
Datering: z.j. Ca. 19e eeuw.


Voorzijde: Gelegen op een verknipt plaatje.

De vier ovalen kloppen:

56 1/2

54

54 1/4

5 ?


Keerzijde: Blanco.

Verbogen, doordruk kloppen.

 

 


 

Penning "Mijnwerkers".

Bodemvondst, Gregg van Malderen.

 

 

Mijnwerkerspenning.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: Onbekend.

Diameter: 20 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.
Datering: z.j. Ca. eind 18e eeuw, begin 19e eeuw.


Voorzijde: Binnen een gladde cirkel.

De gekruiste atributen.

Het zwaard voor de patroonheilige van de mijnwerkers H. Barbara.

De hakbij voor de mijnwerkers.

Onderaan in een banderol.

LIVRE


Keerzijde: Gelegen op een glad veld.

De waardebepaling 10

 


 

 

 

 

Reclamepenning "Gerbo" 1861

Bodemvondst Marc Swinnen.

 

 

 

Reclame-penning "Gerbo"

Naar model van 20 Centimes 1861

 

Materiaal: Koper/nikkel.

Massa: 6,54 gram.

Diameter: 26 mm.
Slagplaats: Brussel.
Graveur: A. Fisch.
Datering: 1861


Voorzijde: Binnen een gladde cirkel,
het borstbeeld naar rechts gewend, van koning Leopold I.
Links en rechts van de halsafsnede.
A. FISCH / GRAVEUR.
Legende in omschrift:
 
★ LEOPOLD I ROI DES BELGES  1861

(Leopold I, koning der Belgen 1861)


Keerzijde: Binnen een gladde buitenrand.
GERBO / TAILLEUR / 
❀ 75 RUE DU MIDI 

(Gerbo, kleermaker Zuidstraat 75 Brussel)
In een parelomlijsting de graveur A.FISCH
BRUXELLES
Omschrift:
REPARATIONS IMMEDIATES / TEINTURE.NETTOYAGE
(Onmiddellijke herstellingen - gordijnen. wasserij)

 


 

Penning op "Jubileum Queen Victoria" (1897)

Bodemvondst, Peter Buls.

 

 

Historie-penning op "Jubileum Queen Victoria 1837-1901"

(Ter gelegenheid van 60 jaar regeerperiode)

 

Materiaal: Lood/tin legering.
Massa: 20,18 gram.
Diameter: 39,80 mm.
Aanmaakplaats: Engeland.
Datering: 1897


Voorzijde: Binnen een gladde buitencirkel.
Het borstbeeld van Queen Victoria, naar links gewend.
Onder de halsafsnede het jaartal 1897.
Omschrift tussen twee cirkels:
IN COMMEMORATION OF THE 60TH YEAR OP QUEEN VICTORIA'S REIGN


Keerzijde: Binnen een gladde buitencirkel.
Het koninklijke wapenschild van Engeland.
Onder het wapen, bladertakken en roos.
Het schild geflankeerd door distels.
Aan de bovenzijde van het ingebogen wapenschild, ter weerszijden 6 klavertjes.
Boven een lint met de tekst:
DIAMOND JUBILEE

 


 

Tolpenning.

Bodemvondst Joop.

Bodemvondst Joop.

 

 

 

Tolpenning voor gebruik straatweg Bavoort-Arnhem.

Materiaal: Lood.

Massa: 25 gram.Diameter: 33 mm.

Aanmaakplaats: Gemeente Leusden, voor Tolhuis herberg "Huize Bavoort".
Datering: z.j. Ca. 1827-1883


Voorzijde: Binnen een parelrand.
In drie regels:
* STRAATWEG * / NAAR / BAVOORT


Keerzijde: Binnen een parelrand. 
In twee regels sierschrift:
° TOL ° / BETAALD
Centraal in het veld.
Een achtpuntige ster tussen twee punten
° * °


Lit: Collectie Teylers Museum TMNK 15890; Allex Kussendrager www.loodjes.nl Bavoort.

 

Tolteken:

Tolteken, of tolpenning, betaalmiddel dat, in plaats van gewoon geld, gebruikt kon worden om tolheffing te voldoen.

In Nederland werden tolpenningen onder andere gebruikt om de tol voor het gebruik van de rijkswegen (afgeschaft in 1896) te voldoen.

Van de tol op de rijksweg van Amersfoort naar Arnhem te Bavoort (gem. Leusden) is een loden tolpenning bewaard (diameter 4 cm, 33 g) met uitsluitend tekst, vz: STRAATWEG BAVOORT kz: TOL BETAALD

Hiervan is één exemplaar bewaard gebleven in museum Flehite te Amersfoort.


 

Overlijdenspenning op prinses Charlotte 1817

Uit de collectie, Paul Callewaert.

 

 

 

Overlijdenspenning/rouwpenning op de vroegtijdig overlijden van princes Charlotte van Engeland.

 

Materiaal: Koper.

Massa: 5,03 gram.

Diameter: 25,4 mm. 

Aanmaakplaats: z.pl. Londen (?).

Datering: 1817.



Voorzijde: Binnen een versierde boord.

De buste van prinses Charlotte naar rechts gewend.

Met opgestoken haar en diadeem.

Omschrift:

H.R.H. THE PRINCESS CHARLOTTE

(Her royal highness)

Hare koninklijke hoogheid prinses Charlotte.

 

Keerzijde: Binnen een versierde boord.

Een graftomben, met daarop een urne.

Naast en boven het graf een treurwilg.

Omschrift:

BRITANNIA MOURNS HER PRINCESS DEAD

Engeland haar mooie prinses overleden.

In de afsnede in twee regels:

DIED NOV. 6 . 1817 / AGED 21

Overleden 6 november 1817, op de leeftijd van 21 jaar.

 

Prinses Charlotte Augusta van Wales was de erfgenaam op de troon van Engeland.

Haar echtgenoot prins Leopold I werd de eerste koning van België.

Prinses Charlotte, stierf op 21 jarige leeftijd bij de bevalling van haar eerste kind .

Op 6 november 1817 in Hersham, en werd begraven in St. George's Chapel in Winsor, samen met haar doodgeboren babyzoontje.

 

 


 

Draagpenning/teken 1872

Bodemvondst Gj Bras.

 

 

Gefragmenteerde draagpenning/teken op het derde eeuwfeest van de inname van "Den Briel".

Draagoogje ontbreekt.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 10 gram.

Diameter: 26 mm.
Datering: 1872
Medailleur: Onbekend

Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.


Voorzijde: Binnen een gladde buitencirkel.
De buste van Philips II naar links gewend.
Omschrift:
EN . TOUT . FIDELLES . AV . ROY / VIVE LE GEVS
Wat wil zeggen: In alles trouw aan de koning. Leve de Geus.


Keerzijde: Binnen een gladde buitencirkel.
Een geopende bedeltas,
waar het linkse hand, door de bedeltas komt.
En de rechterhand, de hand geeft.
Omschrift en datering:
JUSQUES A PORTER LA BESACE * (1872)
Wat wil zeggen: Zelfs tot aan de bedelstaf.


Lit: Museum Rotterdam 58288.

 


 

Veer/tolloodje (?) 12 Stuiver PWDV (1818)

Bodemvondst, Hans Bostelaar.

 

 

Enkelzijdige penning/loodje  met initialen.

Juiste functie/plaats van deze penning/loodje is niet gekend.

 

Materiaal: Lood/tin legering.

Massa: 9 gram.

Diameter: 25 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.

Datering: 1818.



Voorzijde: Binnen gladde cirkel.

De initialen PWDV

Met daarboven het jaartal 1818

Onderaan de ingeslagen waardebepaling 12 ST (Twaalf Stuivers)

 

Keerzijde: Blanco.

 

Een suggestie voor bovenstaande letters zou kunnen zijn: Prins Willem De V, het zouden veer- of tolloodjes zijn voor de Prins Willem V werf,

waar die dan ook geweest zou mogen zijn. Tholen was o.a. een van de heerlijkheden van Prins Willem V.

 

Loden penningen met de letters P W (en meerdere letters) komen in verscheidene uitvoeringen voor. Bron: Allex Kussendrager www.loodjes.nl

 


 

Love token, Indian head (1 Cent) 1864

Uit de collectie, Paul Callewaert.

 

 

 

Love token, van 1 Cent type Indian head.

 

Materiaal: Brons.

Massa: 2,70 gram. (Bij originele uitgifte 3,11 gram)

Diameter: 19,2 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Philadelphia.

Datering: na 1864


Voorzijde: Binnen een versierde boord.

Met ketting-motief.

De geraveerde sierlijke letter M


Keerzijde: Binnen een omschrift.

UNITED STATES OF AMERICA 1864

Een indianenhoofd naar links, getooit met veren.

 

 


 

Magische Token E. Basch.

Bodemvondst, Tim Kauling.

 

 

Magische penning illusionist E Basch.

 

 

Materiaal: Messing.

Massa: Onbekend.

Diameter: 20 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.

Datering: z.j. Ca. 1870.


Voorzijde: Binnen een gladde boord.

Een gevleugelde duivelskop.

Blazende op twee hoorns.

Boven de demonische figuur.

MAGIE

Onder de hoorns, in geschreven lettertype.

Denkt Anl Basch

 

Keerzijde: Binnen een gladde cirkel.

Omschrift: 

JEDEN ABEND VORSTELLUNG D. PHYSIK MAGIE U. OPTIK.

In drie regels op het middenveld.

VON / E. BASCH / PHYSIKER

 

De magische penningen, werden rondgedeeld als reclame voor de show en spektakel van magiër en illusionist E. Basch

 


 

Penning op Voorzitterschap Eugeen Stroobant, Brussel 1846-1871

Uit de collectie, Paul Callewaert.

 

 

Gedenkpenning op het 25 jarig voorzitterschap, van Eugeen Stroobant.

Toneel-vereniging "De Wijngaard" Brussel.

 

Materiaal: Brons.

Massa: 46,65 gram.

Diameter: 51,2 mm.

Aanmaakplaats: Brussel.

Datering: 1871


Voorzijde: Binnen een opstaande boord.

Een versierde buitencirkel.

Een gekroond wapenschild van de toneelvereniging.

Gelegen op een schildhouder.

Het wapen bestaande uit een gestreept veld,

waarop een druiventros, gesteeld met twee bladeren.

Links versiert met een gebladerde eikentak.

Rechts versiert met een gebladerde lauliertak

Onder het wapen, een mascare-pot, kroon, masker, zwaard, gesloten boeken en olielamp.

Met daaronder een banderol, met de tekst:

GROEIEN EN BLOEIJEN

Onder de samengeknoopte bladertakken.

De initialen van de graveur N D

Omschrift:

DE WYNGAERD TE BRUSSEL


Keerzijde: Binnen een opstaande boord.

In zeven regels.

TER / GELEGENHEID / VAN ZIJN /  25JARIG / 

VOORZITTERSCHAP / 1846 - 1871 / ___HERINNERING___ 

Omschrift:

JUBELFEEST DES HEEREN EUG. STROOBANT.

Versierde takkenkrans tussen een rozet.

 

Lit.: Odis, Bruxelles au XIXe siècle: berceau d' un flamingantisme démocratique 1840-1873 (1979); Toneel en theaterleven te Brussel na 1830.

 

Historische schets

De Wijngaard is een van de oudste verenigingen van Brussel. Zij voert eveneens de naam van de vroegere rederijkerskamer ’t Mariakranske. De vereniging speelde een belangrijke rol in het Brusselse amateurtoneel en in het ontstaan van de Koninklijke Vlaamse Schouwburg.

 

De dubbele benaming verwijst naar een traditie die eigenlijk teruggaat tot op de vroegere Brusselse rederijkerskamers. Brussel had in de 15e eeuw vier kamers: Den Boeck (1401), De Violier (ca. 1470), De Lelie (ca. 1475) en De Corenbloem (1477). De Lelie genoot het meeste aanzien. In 1499 richtten leden van De Lelie de Broederschap van de Zeven Weeën op. De devotie van Onze-Lieve-Vrouw kende omstreeks 1490 een grote opgang o.m. onder impuls van het Bourgondisch-Habsburgse hof. De Lelie had ook goede relaties met het stadsbestuur en verkreeg hierdoor een bevoorrechte positie ten opzichte van de andere rederijkerskamers. De Violette was niet dom en fuseerden in 1507 maar al te graag met De Lelie. ’t Mariakransken was geboren en de devotie van de Zeven Weeën bleef een rode draad. In 1511 werd ’t Mariakransken onder bescherming van de vorst geplaatst. Na verloop van tijd verwaterde de band tussen de dynastie en ’t Mariakansken, maar de kamer bleef binnen Brussel een geprivilegieerde positie behouden en was gedurende de 16e eeuw de enige Brusselse kamer die mocht deelnemen aan de Brabantse landjuwelen.

 

In de 17e eeuw ontstonden de zogenaamde compagnies. In tegenstelling tot de vroegere rederijkerskamers waren dit gezelschappen die toneelproducties op poten zetten. Enkele van deze gezelschappen waren nieuw, andere waren een voortzetting van reeds bestaande. Tot op vandaag is het niet duidelijk of De Wijngaard uit of naast ’t Mariakransken ontstond. De Wijngaard – met devies Groeien en Bloeien - is alleszins de oudste vereniging van Brussel.

 

De Franse overheersing betekende een tijdelijke stopzetting van de activiteiten, maar onder de Hollandse regering kende De Wijngaard een nieuwe bloei. Meegaande met haar tijd onderging het gezelschap in 1822 een volledige verandering en richtte zich op taal- en letterkunde. Voortaan waren twee departementen elk met eigen statuten actief: een departement Toneelkunde en een departement Letterkunde. Na 1830 raakte de rederijkerskamers in het slop omdat ze van orangisme werden verdacht. Omstreeks 1839 blies de opkomst van de eerste flaminganten zoals Van der Voort De Wijngaard nieuw leven in en de vereniging ‘groeide en bloeide’ uit tot de ontmoetingsplaats van Brusselse flaminganten. Het was De Wijngaard die onder regie van een zeer jonge Felix Vande Sande de eerste openbare Nederlandstalige toneelvoorstellingen sinds de Belgische onafhankelijkheid bracht. De lange geschiedenis en de status van De Wijngaard – met de grote en lange rol van de voorzitter Eugeen Stroobants – maakte haar tot één van de belangrijkste amateurtoneelverenigingen in België.

 

 

Kwantitatieve gegevens

Een tiental jaren na de heroprichting in 1839, beschikte de Wijngaerd over een gezelschap van 25 acteurs, allemaal amateurs, en telt daarbij een honderdtal leden. (Gubin 1979, p. 187)

 


 

 

 

 

Penning op Victor Jacobs (1881)

Uit de collectie, Paul Callewaert.

 

 

 

Penning op Victor Jacobs (1838-1891), voormalig minister van Financiën.

In het Belgische huis van afgevaardigden.

 

Materiaal: Brons.

Massa: 11,30 gram.

Diameter: 32,5  mm.

Aanmaakplaats: Brussel.
Datering: 1881


Voorzijde: Binnen een gladde boord.

Het gekroond stadswapen, van Brussel.

Omgeven door geknoopte lauriertakken.

Boven de platte kroon.

VILLE DE BRUXELLES


Keerzijde: Binnen een gladde boord.

In tien regels:

VICTOR JACOBS / ANCIEN / MINISTRE DES FINANCES / A FAIT ARGENT DE SON NOM / TANDIS QUE / LE BOURGMESTRE DE BRUXELLES / A FAIT ARGENT DE SON BIEN / CHbre DES REPRESENTANTS / SEANCE / DU 8 FEVRIER 1881

 

Lit.: Musée Carnavalet, Histoire de Paris, Nr. ND6687.