Aansprekersoproer te Amsterdam 1696

Bodemvondst, Martijn van Gerven.

 

Penning op het neerslaan van het aansprekersoproer.

 

Materiaal: Lood/Tin.

Bewerking: Loden afslag.

Massa: 21 gram.

Diameter: Ø 35 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.

Datering: 1696 

 

Voorzijde: Binnen een gladde cirkel.

De naakte zeegod Neptunus, staande op zijn zeewagen.

In de linkerhand, de drietand.

De rechterhand, hoog houdend.

De wagen getrokken door twee paarden.

Links en rechts van de zeegod, stormwinden.

Onderaan in de golven, een drijvende nest ijsvogels.

Omschrift:

MOTO PRÆSTAT COMPONERE FLVCTVS

Het is beter de woedende baren te bedwingen.

 

 

Keerzijde: Binnen een gladde cirkel.

De nest ijsvogels drijvend, op een rustige oceaan.

Beschenen door een stralende zon.

Boven de zee, een banderol in zes regels tekst.

 HALCYONTBVS REDVCTIS

     SENATVS AMSTELOD.

       CIVIBVS SVIS HOC

      ANTIQVÆ VIRTVTIS

      SPECTATÆQ. FIDEI

     PRÆMIVM LARGITVR

Nu de ijsvogels wedergekeerd zijn, schenkt deraad van Amsterdam dit aan zijn burgers als beloning voor oude deugd en beproefde trouw.

In de afsnede, het jaartal en de graveur/ontwerper.

   MDCXCVI

      1696

ARONDEAUX F

 

Lit.: G. van Loon, Deel II Beschryving der Nederlandsche historipenningen. pag.221.George Sanders, De Beeldenaar nov/dec 1999. De beloningspenning op het neerslaan van het aansprekersoproer te Amsterdam.

Aanleiding voor het tumult vormde de door de Staten van Holland ingevoerde belasting op trouwen en begraven, die tot doel had de hoge kosten voor de sinds 1688 slepende oorlog met Frankrijk te verlichten. Om de heffing te kunnen innen, vaardigde het stadsbestuur op 10 januari 1696 een keur uit, die tegelijkertijd het gehele begrafeniswezen reorganiseerde. De nieuwe regeling maakte de begrafenisondernemers, te Amsterdam aansprekers geheten, en de lijk- en lantaarndragers tot stedelijke beambten, die voortaan door de burgemeesters aangesteld zouden worden. In eerste instantie ging het verzet uit van de aansprekers zelf, die in de keur een regelrechte bedreiging voor hun broodwinning zagen, maar zij waren erin geslaagd de armere inwoners van de stad te doen geloven dat zij de dupe zouden worden van de nieuwe maatregelen.' Op maandag 30 januari verschenen zelfs enkele aansprekers ten stadhuize om hun beklag te doen. Aan het eind van de middag werden twee burgemeesters in de Kalverstraat beledigd. Ook was het onrustig bij het aalmoezeniershuis aan de Prinsengracht, waar het bureau van de nieuwe stedelijke begraafdienst voorlopig was gevestigd. Hierop besloten heren burgemeesters om de volgende dag troepen paraat te houden bij het aalmoezeniershuis en bij de belangrijkste stadspoorten. Hoe dit ook zij, de maatregel bleek geen overbodige: de volgende ochtend had zich bij het aalmoezeniershuis een menigte verzameld die de nieuw aangestelde beambten belaagde en uitmaakte voor schurken en pestdragers. Velen wisten het vege lijf slechts te redden door de aangrenzende huizen binnen te vluchten.


 

 

Verheffing Willem IV tot stadhouder 1747

Uit de collectie, Paul Callewaert.

 

Penning op Verheffing Willem Karel Hendrik Friso tot stadhouder.

 

Materiaal: Tin (Sn). Bestaat ook in bronzen afslag.

Massa: 50 gram.

Diameter: Ø 54,7 mm.

Aanmaakplaats: z.pl. Onbekend.

Datering: 1747 

 

Voorzijde: Binnen een gladde cirkel.

Het geharnaste borstbeeld van Willem IV naar links gewend.

Schuin over de borst, loopt een sjerp.

Op de schouder, een leeuwenkop.

Omschrift:

WILHELM . IV .D . G . P . AR . ET N . BELG . GUBERN .

Onder de armafsnede. 

Gesigneerd: ID. ET F.

 

Keerzijde: Binnen een gladde cirkel.

Links een gevleugelde Genius leunende op het wapenschild,

van de Republiek der Verenigde Nederlanden.

Voor de Genius, een lans.

Rechts, de prins als Romeins krijger.

De hand reikend aan de Genius, in verzoek om het land te behoeden.

Omschrift:

MOVEBIT FORTIS IN ARMA VIROS .

In de afsnede:

PROCL . 3 MAii 

        1747 .

 

Lit.: Van Loon, I pag.234 nr.24.